Anri Russo (1844–1910) fransuz naif san’atining eng muhim vakillaridan biridir. U 1844-yilda Laval shahrida tug‘ildi; yoshligida huquq ta’limi oldi, keyin esa Parijda bojxona xodimi bo‘lib ishladi. Uning akademik san’at ta’limi olmagan holda ijodga kirib kelishi o‘ziga xos uslubining shakllanishida muhim rol o‘ynadi. Russo 1880-yillardan boshlab rasmga jiddiyroq yondasha boshladi va nafaqaga chiqqach, o‘zini to‘liq san’atga bag‘ishladi.nnDastlabki asarlarida Parij atrofidagi manzaralar, ko‘priklar, yo‘llar va kundalik hayot tasvirlangan.
Biroq uni san’at tarixida mashhur qilgan asarlar — xayoliy o‘rmon va jungli sahnalaridir. U hech qachon tropik hududlarga bormagan bo‘lsa-da, botanika bog‘lari, hayvonot bog‘lari, gravürlar va sayohat kitoblaridan ilhom olib ekzotik kompozitsiyalar yaratdi. Bu rasmlarda zich o‘simliklar, tiniq ranglar, aniq konturlar va g‘ayrioddiy sokinlik hissi ustun turadi.
“Uxlayotgan lo‘li”, “Ilon sehrgari”, “Och arslon”, “Tropik bo‘ron” va “Tush” uning eng mashhur asarlari qatoriga kiradi.nnRussoning ijodidagi muhim burilishlardan biri 1886-yilda Salon des Indépendants ko‘rgazmasida qatnashganidir. Uning asarlari dastlab masxara qilingan bo‘lsa-da, avangard muhit e’tiborini tortdi. Pablo Pikasso, Giyom Apolliner va Alfred Jarry kabi san’atkorlar uning samimiyligi va she’riy ifodasini qadrlab, uni qo‘llab-quvvatladilar.
Ayniqsa, 1908-yilda Pikassoning ustaxonasida o‘tkazilgan mashhur ziyofat Russo modern san’at doiralarida e’tirof etilganining ramziga aylandi.nnSan’atkor umr bo‘yi moddiy qiyinchiliklarga duch keldi, biroq bu uning ijodkorligini to‘xtatmadi. U asarlarida perspektiva qoidalarini ongli ravishda erkinlashtirdi, obraz va tabiatni dekorativ tekislikda birlashtirdi.
Bu yondashuv keyinchalik syurrealizm va modern primitivizmga ta’sir ko‘rsatdi. Russo 1910-yilda Parijda vafot etdi. Uning qadr-qimmati vafotidan keyin yanada ravshanlashdi va u naif san’atning peshqadamlaridan biri sifatida tarixga kirdi. Bugun Henri Rousseau xayol va haqiqatni birlashtira olgan, modern san’atning eng o‘ziga xos va unutilmas nomlaridan biri hisoblanadi.
