Uyqu, Salvador Dalining 1937 yildagi eng ta’sirchan syurrealistik tasvirlaridan biri bo‘lib, tush va ong orasidagi nozik chegarani ko‘rinadigan qiladi. Dalí shu davrda ong ostining mantiqqa bo‘ysunmaydigan assotsiatsiyalari, qo‘rquv va istaklarning shakl o‘zgartiruvchi tabiatini tasviriy tilga aylantirish bilan shug‘ullangan. Markazdagi ulkan bosh oddiy portret emas, balki uyqu paytida inson tanasining himoyasizligi va ongning nazoratni qo‘yib yuborishini ifodalovchi ramz sifatida o‘qiladi.
Uni ingichka tayanchlar ushlab turishi tush olamining qanchalik beqaror va oson yemirilishini eslatadi; kichik bir silkinish ham butun tuzilmani buzib yuborishi mumkin.nnKompozitsiyadagi cho‘lga o‘xshash bo‘sh makon syurrealistik ta’sirni kuchaytiradi. Ufqsiz, jim va go‘yo havosizlashib qolgan bu muhit tushning real vaqtdan uzilishini bildiradi. Ko‘k ranglarning ustunligi sahnaga sovuq va uzoq kayfiyat beradi, shu bilan birga figura atrofidagi sukunatni yanada oshiradi.
Dalí tez-tez qo‘llagan shakl buzilishi, kutilmagan miqyos va bezovta qiluvchi buyumlar uyg‘unligi bu yerda yaqqol ko‘rinadi. Bosh yonida paydo bo‘lgan kichik it va qayiqsimon shakllar san’atshunoslar tomonidan ko‘pincha ong ostida to‘plangan xotiralar, assotsiatsiyalar va kundalik voqelikning tushga sizib kirgan bo‘laklari sifatida talqin qilinadi.nnDalí bunday obrazlarni yaratishda Freyd psixoanalizidan ozuqa olgan tush talqinlari bilan birga o‘zining “paranoyak-kritik usuli” tushunchasiga ham tayangan.
San’atkor uyqu holatini shunchaki dam olish emas, balki ong nazoratdan chiqadigan va bosib qo‘yilgan fikrlar yuzaga chiqadigan chegara deb qaragan. Shu sababli boshning nozikligi inson “men”ining parchalanuvchanligi bilan bog‘lanadi; tayanchlar esa ongning so‘nggi suyanchlari kabi ko‘rinadi. Asar syurrealizmga xos bo‘lgan mantiqan g‘alati, ammo psixologik jihatdan kuchli sahna yaratish mahoratini yorqin namoyon etadi.nnBugun Uyqu Nyu-Yorkdagi Museum of Modern Art kolleksiyasida saqlanadi va Dalíning tush, qo‘rquv hamda ong osti munosabatini eng ta’sirchan tarzda ifodalagan asarlaridan biri hisoblanadi.
