Yig‘layotgan ayol Pablo Pikassoning 1937 yilda yaratgan va Ispaniya fuqarolar urushining vayronkor oqibatlarini ifodalovchi eng kuchli asarlaridan biridir. Asarning markazida Pikassoning yaqin doirasiga kirgan fotograf Dora Maar turadi, biroq bu obraz oddiy portret emas. Pikasso Dora Maar yuzini urush keltirgan iztirob, qo‘rquv va motam tuyg‘usi bilan uyg‘unlashtirib, uni umumiy insoniy ramzga aylantiradi.
Shuning uchun asar ham shaxsiy his, ham ijtimoiy fojianing ifodasi sifatida o‘qiladi.nnPikassoning bu mavzuga yuzlanishida 1937 yildagi Gernika bombardimoni katta ta’sir ko‘rsatgan. O‘sha yili yaratilgan Guernica bilan birga qaralganda, Yig‘layotgan ayol urushning tinch aholiga qoldirgan ruhiy vayronaligini yanada yaqin va keskin tarzda ko‘rsatadi.
Qattiq chiziqlar, siniq shakllar va bo‘rttirilgan ifodalar kompozitsiyani quradi hamda klassik go‘zallik tushunchasini ataylab rad etadi. Ko‘z yoshlari, ro‘molcha, tishlar va parchalanib ketgan yuz tuzilishi azobning go‘yoki jismoniy shaklga aylangan ko‘rinishidir. Pikasso bu yerda faqat bir ayolning yig‘isini emas, balki bombardimon ostida qolgan insonlarning ojizligini ham ko‘rsatadi.nnSan’atshunoslar ushbu asarni Guernicaning hissiy davomi va urushga qarshi modern san’atning eng ta’sirchan namunalaridan biri deb baholaydi.
Judi Freeman ta’kidlaganidek, bu rasm inson qashshoqligi va ommaviy travmaning kuchli ramzidir. Pikassoning maqsadi azobni go‘zallashtirish emas, uni tomoshabinga bevosita va larzali tarzda yetkazish edi. Shu sababli ranglar, shakllar va ifoda tili tomoshabinda bezovtalik va hamdardlik uyg‘otadigan tarzda qurilgan.nnYig‘layotgan ayol bugungi kunda Londondagi Tate Modern kolleksiyasida saqlanadi va Pikassoning urush, yo‘qotish hamda inson azobi haqidagi tasviriy tilining eng muhim namunalaridan biri hisoblanadi.
