O‘z yuzini olomon, muqaddas sahna yoki ustaxona ichiga joylashtirish oddiy o‘yin bo‘lmagan. Yozma imzo keng tarqalmagan davrlarda taniqli yuz tasvir yaratilishida shaxsiy iz qoldirardi. Muhimi, rassom o‘zini voqea guvohi qilib ko‘rsatib, shunchaki “men buni ko‘rdim” emas, “bu hikoyani ko‘rishga arzigulik qilgan menman” degandek bo‘lardi.
Tomoshabinga tik qarash asrlar osha jim aloqa yaratadi.nnBu usul kasbiy maqomga ham tegishli. O‘rta asr va ilk Uyg‘onish davrida rassom ko‘pincha hunarmand hisoblangan paytda o‘zini ongli ravishda ko‘rsatishi intellektual mualliflik da’vosini kuchaytirgan. Velázquezning “Las Meninas”da qirol oilasi bilan bir xonada katta tuvali yonida turishi kuchli misoldir: kartina saroy hayoti bilan birga rassomning undagi o‘rnini ham muhokama qiladi.
Boshqa asarlarda muallif kichik kuzatuvchi, ko‘zgudagi aks yoki olomondan tashqariga qaragan yagona yuz bo‘lishi mumkin.nnBiroq har o‘xshash yuzni avtoportret deyish xavfli. Ishonchli qiyosiy portretlar, hujjatlar va asarning ilk konteksti kerak. Yashirin avtoportret g‘oyasi jozibali, ammo yaxshi san’at tarixi hayajonni dalil bilan muvozanatlaydi. Tasdiqlanganida bu yuzlar rassom o‘zini jamiyat, tarix va bizning nigohimiz oldida qayerga qo‘yganini ko‘rsatadi.
