Bugun bo‘yoq naychasidan oson chiqadigan to‘q ko‘k asrlar davomida Yevropa rangtasviridagi eng qimmat qarorlardan biri bo‘lgan. Tabiiy ultramarin asosan hozirgi Afg‘oniston konlaridan olingan lojuvardni maydalash, tozalash va rangli qismini ajratish orqali tayyorlangan. Tog‘ konlaridan O‘rta yer dengizi portlarigacha bo‘lgan yo‘l pigment nomidagi “dengiz ortidan” ma’nosini tushuntiradi.nnNarx rassom palitrasiga bevosita ta’sir qilgan.
Ayrim buyurtma shartnomalarida Bibi Maryam libosi kabi muhim joylar uchun ultramarinning sifati va miqdori alohida ko‘rsatilgan, arzonroq azurit esa ikkinchi darajali qismlarga ishlatilgan. Demak, ko‘k shunchaki rang emas, homiyning boyligi, obrazning muqaddasligi va kartinaning moddiy qiymati belgisi edi. Rassomlar uni yupqa qatlamda surtib yoki tagiga arzonroq ko‘k tayyorlov qo‘yib tejashgan.nnXIX asrda sintetik ultramarin yaratilishi bu imtiyozni buzdi.
Ko‘k endi faqat saroy va katta cherkovlar budjetiga bog‘liq bo‘lmay qoldi. Shuning uchun kartinadagi rang ko‘zga ta’sirdan tashqari konchilik, uzoq savdo yo‘llari, homiylik va kimyo tarixini ham olib yuradi. Kuchli ko‘k libosga qaraganda siz yorug‘lik bilan birga global materiallar tarmog‘ini ham ko‘rasiz.
