James Sant (1820–1916) Viktoriya davri ingliz portret san’atining eng mashhur namoyandalaridan biridir. U Londonda tug‘ilgan va yoshligidan san’atga qiziqqan. Sant Royal Academy Schools’da ta’lim olib, akademik maktabning qat’iy chizgi, muvozanatli kompozitsiya va nozik kuzatuvga asoslangan uslubini egalladi. Bu ta’lim keyinchalik uning portretlarida yaqqol ko‘rindi.nnSan’atkor faoliyatidagi muhim burilishlardan biri 1840-yillarning boshida Royal Academy ko‘rgazmalarida qatnasha boshlagani bo‘ldi.
Ayniqsa ayollar va bolalar portretlari bilan e’tibor qozondi. Uning asarlarida mayin rang ohanglari, sokin ifodalar va idealizatsiya qilingan, ammo tabiiy ko‘rinish ustunlik qiladi. Viktoriya jamiyatining nafislik va obro‘-e’tibor haqidagi tasavvurlariga mos kelgan bu uslub Santni tez orada talabgir portret rassomiga aylantirdi.nn1850–1860-yillar uning eng sermahsul davri hisoblanadi.
Bu yillarda u aristokratlar, diniy arboblar, yozuvchilar va badavlat oilalar uchun ko‘plab buyurtma portretlar yaratdi. 1860 yilda u Qirolicha Viktoriya saroyi bilan bog‘liq rasmiy e’tirofga sazovor bo‘lib, bu uning obro‘sini yanada oshirdi. Sant portretlarida modelning ijtimoiy mavqeini bildiruvchi detallar bilan birga, yuz ifodasi va holat orqali shaxsiy xarakter ham sezdiriladi.nnSan’atkorning mashhur asarlari qatoriga The Children of the Sea, A Girl Reading, Portrait of a Lady hamda turli oilaviy portretlar kiradi.
Ayniqsa bolalar tasvirida uning nozik hissiyotlarni bera olish qobiliyati yaqqol ko‘rinadi. Ba’zi zamondoshlari uning uslubini haddan tashqari silliq va akademik deb baholagan bo‘lsalar-da, Sant davr didini mohirona aks ettirgan ishonchli portret ustasi sifatida qadrlangan.nnJames Sant uzoq ijodiy faoliyati davomida ingliz portret an’anasining kech Viktoriya davridagi muhim vakillaridan biri bo‘lib qoldi.
Fotoapparatning keng tarqalishi va san’at didining o‘zgarishi portret rassomligining mavqeini pasaytirgan bir paytda ham u klassik akademik yondashuvini saqlab qoldi. 1916 yilda vafot etgan Sant o‘zidan Viktoriya davri portret san’atining nafis, tartibli va ijtimoiy mavqeni ta’kidlovchi namunalarini meros qoldirdi.
