28 Şubat 2026’da başlayan ABD-İsrail saldırıları ile İran’ın karşılıklarının ardından 8 Nisan’da ilk ateşkes sağlandı; ancak taraflar arasındaki ateş ve tehditler tamamen sona ermedi. Bu belirsizlik içinde İranlı koruma uzmanları, yeni bir saldırı olasılığına rağmen tarihi yapılardaki hasarı belgelemek ve daha fazla kaybı önlemek için çalışıyor.
İran Kültürel Miras, Turizm ve El Sanatları Bakanlığı, 18 eyalet ve 29 kentte toplam 149 tarihî anıtta hasar kaydettiğini bildiriyor.nnHasar gören yerler arasında UNESCO Dünya Mirası listesindeki Tahran Golestan Sarayı, İsfahan’daki 17. yüzyıl Chehel Sotoun Sarayı ve Trans-İran Demiryolu’nun bir bölümü bulunuyor. Yakındaki bir patlamanın basıncı savaşın ikinci gününde Golestan Sarayı’nı ve komşu tarihî Büyük Çarşı’nın bazı kısımlarını etkiledi.
ICOMOS, Golestan’daki hasarın doğrulandığını; Chehel Sotoun ve Ali Qapu saraylarındaki etkilerin de rapor edildiğini açıkladı ve kültürel mirasın hiçbir koşulda hedef sayılamayacağını hatırlattı.nnGolestan’da ekipler kırılan ahşap ve bezeme parçalarını topluyor, sınıflandırıyor ve ileride yeniden yerlerine konabilmeleri için kodluyor.
Sonbahar yağmurları yeni hasar yaratmadan önce çatıların kapatılması öncelik taşıyor; Japonya sarayın korunmasına destek önerdi. Chehel Sotoun’da tehlikeli bölümler sabitlendi ve acil iskeleler kuruldu; kapsamlı restorasyon finansman sağlandıktan sonra başlayacak. Demiryolunda ise uzman ekiplerin hızlı müdahalesiyle hat yeniden işletmeye açıldı.nnÖn hesaplamalar kültürel miras sektöründeki hasarı yaklaşık 7,5 trilyon toman, dönemin kuruyla 40 milyon dolar düzeyinde gösteriyor.
Bakanlık UNESCO Dünya Mirası Merkezi, 1954 Lahey Sözleşmesi sekretaryası ve diğer uluslararası kurumlarla teknik ve mali yardım için yazışsa da henüz somut finansman sağlanmadı. Büyük müzelerin çoğu kapalı, koleksiyonlar depolarda ya da kasalarda tutuluyor. Onarım ekiplerinin işi bu yüzden yalnızca taş, ahşap ve sıvayı kurtarmak değil; süren savaş ihtimali altında toplumun kültürel sürekliliğini korumak.
