New York’taki iki galeriden 1978’de çalınan Eastman Johnson tabloları, 48 yıl sonra Connecticut’ta bir koleksiyonerin terekesinde tesadüfen ortaya çıktı. Yaklaşık 1872–73 tarihli The Young Mother ile 1877 tarihli Mary and Her Lamb, sanat ve antika ticareti yapan Brandon Levine’in bronz heykelleri incelemek için gittiği evde dikkatini çekti.
Levine, bir kadının oyuncak bebek tuttuğu sahneyi ve iki eserdeki “EJ” imzasını görünce ressamı tanıdı; satın alma kararı vermeden önce köken araştırması yapmayı seçti.nnLevine fotoğrafları, sanat tarihçileri Patricia Hills ve Abigael MacGibeny’nin hazırladığı çevrim içi Eastman Johnson katalog raisonné’sindeki kayıtlarla karşılaştırdı.
Karşısına çıkan ifade şaşırtıcıydı: eserlerin bulunduğu yer bilinmiyor ve tablolar çalıntı olarak işaretlenmişti. The Young Mother 1978’de Hirschl & Adler Galleries’den, Mary and Her Lamb ise aynı yıl Kenneth Lux Gallery’den çalınmıştı. Böylece sıradan bir tereke incelemesi, onlarca yıldır kapanmamış iki sanat suçu dosyasına dönüştü.nnLevine, Connecticut’taki Shannon’s Fine Art Auctioneers’ın sahibi Sandra Germain’den yardım istedi.
Katalog kayıtları Art Loss Register üzerinden de doğrulandı; ardından tabloları miras alan aileye ulaşıldı. Ailenin iadeyi kabul etmesiyle Germain, eski sahiplerin izini sürdü. Hirschl & Adler yöneticileri The Young Mother’ı ayrıntılarıyla hatırlıyordu. Kapanmış Kenneth Lux Gallery’nin tarafında ise araştırma daha uzun sürdü; sonunda galericinin oğlu Daniel Lux bulundu ve Mary and Her Lamb ailesine teslim edildi.nnİki eserin toplam değerinin yaklaşık 200 bin dolar ya da daha fazla olabileceği belirtiliyor.
Döneminde “Amerikalı Rembrandt” diye anılan Johnson, özellikle 19. yüzyıl Amerikan yaşamını konu alan portreleri ve gündelik sahneleriyle tanınıyor. Fakat bu olayın asıl önemi satış fiyatından çok, açık dijital katalogların ve sorumlu piyasa aktörlerinin kayıp kültür varlıklarını geri getirmedeki rolünde yatıyor. Levine tabloları satın alma fırsatından vazgeçti; Germain ve mirasçı aile de yasal sahipliği önceledi.
Yaklaşık yarım asırlık dosyanın çözülmesini sağlayan şey, dikkatli bir bakışın ardından herkesin doğru olanı yapmayı seçmesiydi.
